واژهشناسی و مفهوم کلیدی
دویی ریشهٔ واژهٔ چینیِ «سخن گفتن» است. در میان ایدهنگارِ آن دهانی باز دیده میشود که در حال سخن گفتن و لبخند زدن است. این نماد در اصل به معنای «سخن گفتن با شادی» است که معنای «مبادله» — یعنی دادن و گرفتن — را نیز میدهد.
در همین راستا، در دویی دو دریاچه روشنایی، آگاهی و نیروی خود را با یکدیگر به اشتراک میگذارند. این همان «مبادله» و «با شادی سخن گفتن» دوستان حقیقی و همدل است که فواید فراوانی دارد. آسیب این وضعیت، لذتجویی و جستجوی شادی در بیرون است که در ادامه بهتر درک خواهد شد.
ساختارشناسی: دریاچه (☱) در بالا، دریاچه (☱) در پایین
در دریاچه دو خط ینگ در پایین و یک خط یین در بالا قرار دارد؛ بیرون تهی و درون پُر است. دو ینگ درونی همان آگاهی، روشنایی و غنای درونی است که نرمی و گشودگی یینِ بالایی، آنها را متعادل و آرام کرده و آغوش خود را به سوی بیرون گشوده است؛ مانند دریاچهای آرام، متعادل و دلنشین که پر از سرزندگی و نیروی حیاتبخش است و همه را به خود میخواند.
دریاچه در پایین و بالا، شادی در درون و در بیرون است. شادی درونی به بیرون منتقل میشود و شادی بیرونی بر شادی درونی میافزاید. هنگامی که دو دریاچه به یکدیگر میرسند، آب خود را به اشتراک گذاشته و با این کار، نیروی یکدیگر را تقویت کرده و آب وجودشان را پالایش میکنند.
در خطوط سهخطی دریاچه، در خط اول و دوم، عموماً شاهد فردی خودبسنده، غنی و درستکار هستیم؛ اما در یین سوم(خط بالایی)، فردی را میبینیم که از احساس کمبود رنج میبرد و شادی را در بیرون جستجو میکند و دچار ریاکاری یا لذتجویی میشود.
ویژگیهای روانی-عملکردی:
فرد در این وضعیت از درون شاد و پرنشاط است و این نشاط و حال خوب در فضای پیرامون او نیز موج میزند. فرد آگاهی و نشاط خود را با دیگران به اشتراک میگذارد و به آنها دلگرمی میدهد. این کار باعث میشود آگاهی و نیروی خودش نیز پالایش شده و فزونی یابد.
در دویی، این شادی باعث میشود دشواریها به دست فراموشی سپرده شده و همه چیز ــ حتی مرگ ــ دلنشین و پذیرفتنی باشد. با این حال، در این وضعیت همه حال یکسانی را تجربه نمیکنند:
وقتی فرد تنها بر درون تکیه میکند مسیرش هموار است. اما هنگامی که به تعامل با بیرون میپردازد، باید بتواند تعادل خود را حفظ کند و از لذتجویی بپرهیزد. اینگونه، حتی در ارتباط با افراد لذتجو و هوسباز نیز میتواند متعادل بماند، تأثیر نپذیرد و حتی تأثیرگذار باشد.
در سوی دیگر، کسانی که از احساس کمبود رنج میبرند و شادی را تنها در لذتهای بیرونی یا در دستان دیگران جستجو میکنند، شرایط ناگواری را تجربه خواهند کرد.
حالوهوای «حافظ» که همواره به میپرستی، شادی و سرخوشی درونی دعوت میکند و از نفاق، ریا و تزویر بیزار است به معنای «دویی» نزدیک است.
سیر معنایی:
وقتی فرد فرمانبری، فروتنی و سازگاری را آموخت(۵۷) شاد و غنی شده و دوستان حقیقی به دست میآورد(۵۸).
گفتارهای شش خطی 58