ساختارشناسی کوه: ینگ سوار بر دو یین
ساختار سهخطی کوه (☶) کلید درک ماهیت آن است: در سهخطی کوه، یک خط ینگ بر روی دو خط یین قرار گرفته است. این، نماد قرارگرفتن آگاهی بر فراز افکار و تسلط بر ذهن است. خط ینگ بالایی در کوه، نشان از بستهبودن فرد نسبت به بیرون دارد که گاهی به معنای عدم انحراف از درستی، و گاهی به معنای سرسختی و خشکمغزی است. دو خط یین در درون(زنانگی درونی شده)، پرورشیافتگی و پاکی ذهنی را نشان میدهند که به فضایل اخلاقی، سکون و سکوتِ عمیقی دست یافته است. بر همین اساس، ویژگیهای هماهنگ شامل فاصله داشتن از افکار، مشاهدهی چیزها همانگونه که هستند، تشخیص درست و بیان صریح و صادقانه است. عدم انعطاف، پایبندی به قید و بندهای محدود کننده و نابجا، ناآگاهی و لجبازی از ویژگیهای ناهماهنگ در ساختار ذهنی «کوه» است که از سرسختی، عدم انعطاف و پذیرش نسبت به بیرون در خط سوم دیده میشود.
کوه در قله خرد: نماد حکیم و عارف کامل
- در ششخطی ۴ که نادانی و یادگیری از استاد را نشان میدهد، خط بالای کوه استاد کاملی است که منشأ آگاهی به حساب میآید.
- در ۱۸ قلهی کوه کسی را نشان میدهد که از حب ثروت، قدرت و شهرت رها شده، دغدغههای ارزشمندی برگزیده و دیگر به ثروتمندان و قدرتمندان اعتنایی نمیکند.
- در ششخطی ۲۲ قلهی کوه فردی را نشان میدهد که به واسطهی پرورش یافتگی کامل به سادگی کامل دست یافته که اوج زیباییست.
- در ششخطی ۲۶ نیز که حفظ روشنایی و عقل آسمانی در درون را نشان میدهد، کوه مهارکنندهی این نیروی بالقوهی درونی است. قلهی کوه فردی را نشان میدهد که به واسطهی این درونداری نور، به خوبی پرورش یافته و به مقام استادی در این فرآیند رسیده است.
- خط بالای کوه در ششخطی ۲۷ که به تغذیهی جسم و روح میپردازد نیز منشأ خوراک رساندن و پرورش دادن است.
در تمام این موارد، کوه حالتی از روان را نشان میدهد که فرد بدون وابستگی و از موضعی بالا و آگاهانه به وضعیت مینگرد.
کوه و تندر مکمل یکدیگرند
- تندر (جِن): یک ینگ در زیر دو یین: سکون در سطح و حرکت در عمق که نیرویی شوکه کننده بر این سکون و ایستایی بیرون وارد میکند. نور آگاهی از پایین وارد میشود، افکار و احساسات را به لرزه انداخته و جهان را متحول میکند. در این حال اگر فرد در ینگ ابتدایی و آغازین که نماد آگاهی بنیادین است مستقر باشد، هماهنگ با ذات عمل میکند. در غیر اینصورت فردی است که تحتتأثیر این نیروی قدرتمند قرار گرفته و پرورش مییابد.
- کوه (گِن): یک ینگ بر فراز دو یین: سکون در عمق و حرکت در مشاهدات. در کوه، سکون درونی به حرکت مختصر و مفید داشتن کمک میکند. اینگونه آگاهی، بر سکون میافزاید و سکون به حرکت بهتر مشاهدات کمک میکند.
این دو، یک چرخه کامل را تشکیل میدهند. حتی در خود ششخطی تندر (۵۱)، فرد برای رویارویی با "تندر روی تندر" (یعنی غرش پس از غرش، شوکه پیدرپی) کسی که "سکون و ذهنآگاهی" کوه را داشته باشد میتواند «همچون کسی باشد که وقتی تندر تا صد فرسنگی طنینانداز میشود، جام شراب و قاشق از دستانش نمیافتد». این نشان میدهد که حرکت اصیل، از سکون زاییده میشود و سکون اصیل، آمادهساز حرکت است.